Verhaalstrategie – Just Story It!

Je bekijkt nu een

Blogbericht

De Reis van de Held

Ooit hadden we een depressieve hond. Haar oren hingen als droeve lappen langs haar verongelijkte snuit en ze kon je aanstaren alsof haar mislukte leven jouw schuld was. Kortom, een vrolijke levensvorm. We voelen ons allemaal wel eens gelukt of mislukt. Omdat we vaak  vergeten dat we niet het Slachtoffer maar de Held van ons eigen verhaal zijn, leggen we de schuld van mislukkingen graag bij anderen.

Three Usual Suspects
Succes kent vele vaders. Falen wordt meestal toegeschreven aan drie gebruikelijke daders:

1)      Het is de schuld van m’n grootouders (‘ik heb moeilijke genen’)

2)      Het is de schuld van m’n ouders (‘ik ben verkeerd opgevoed’)

3)      Het is de schuld van m’n omgeving (‘anderen staan mijn geluk in de weg’)

Het ligt dus nooit aan jezelf. Deze vorm van reactieve zelfreflectie is menselijk en staat prachtig beschreven in de tijdloze bestseller van Stephen Covey: The Seven Habits of Highly Effective People. Covey biedt je ook de uitweg uit dit moeras van reactiviteit dat zowel je privéleven als werkleven ernstig kan frustreren.

Optelsom van avonturen
Ieder leven heeft een begin, midden en eind. We doorlopen alle natuurlijke fasen die nodig zijn voor het ontwikkelen van ons eigen, menselijk potentieel. Een persoonlijke groei en ontwikkeling die voortvloeit uit tal van geslaagde en mislukte avonturen. En vaker nog: tal van niet aangegane avonturen. Naarmate je ouder en ervarener wordt, zul je steeds vaker geneigd zijn om nieuwe avonturen te vermijden, omdat je meer nadruk legt op de risico’s dan op de opbrengsten.

We maken regelmatig keuzes. Keuzes die de aanleiding vormen tot een nieuw avontuur, een nieuwe reis die ons verder brengt in onze levenslange zoektocht naar Geluk, Heelheid, Betekenis, het maximaliseren van ons eigen potentieel. Of zoals Nietzsche het ooit verwoordde: Worden wie je bent en doen wat daarbij past. Maar wat is dat dan? Een moedige zoektocht vol trial and error

The Hero’s Journey
In 1949 werd het beroemde boek van Joseph Campbell gepubliceerd: The Hero with a Thousand Faces, waarin hij zijn ontdekking onthulde dat alle grote mythen uit de menselijke geschiedenis dezelfde structuur hadden. Hij had de code gekraakt van de grote verhalen die duizenden jaren oud waren en generatie op generatie inspireerden. Verhalen die symbool staan voor de universele menselijke ervaring. Campbell noemde zijn structuur de Monomythe, later door velen omschreven en verder bewerkt als ‘the hero’s journey’.

Universele blauwdruk
Alles is te controleren, behalve mensen. Dat wil zeggen: alles wat NIET zelfstandig nadenkt, kun je controleren. Van mensen hebben we helaas geen gebruiksaanwijzing. Wie een partner, kinderen of collega’s heeft, weet dat het onmogelijk is een ander ECHT te veranderen. We kunnen wel aan ons eigen script sleutelen. Een nadere blik op ‘the hero’s journey’ ofwel ‘de reis van de held’ helpt hierbij.

De reis van de held kan in een cyclisch model worden weergegeven. Hiervoor maak ik dankbaar gebruik van het model van Christopher Vogler (The Writer’s Journey), bewerkt door Mieke Bouma (Storytelling in 12 stappen). Het model ziet er als volgt uit:

Reis van de held

Ieder avontuur en verhaal volgt deze cyclus. Vanuit de uitgangspositie – de oude wereld – krijgt de held een oproep tot avontuur. De aanvankelijke orde wordt verstoord, waardoor de held in beweging komt. Zij gaat op pad en komt in een nieuwe wereld terecht. Hier moet zij ‘de schat’ (materieel of immaterieel) veroveren die nodig is om de orde te herstellen. Als alles goed gaat, keert de held als overwinnaar terug naar huis en is het evenwicht hersteld. Een triadische gang van orde (begin) via chaos (midden) naar resolutie (eind). Roep je eigen reizen maar eens in herinnering en plaats je ervaringen in de cirkel, herken je een patroon?

Oproep tot avontuur
Om de zoveel tijd worden we uitgedaagd en krijgen we een oproep tot avontuur. Dit is de vonk die de reis van de held in beweging zet: een spannende flirt, een melanoom, een uitdagende vacature, een aanstaand faillissement, je eerste zwangerschap etc. We worden getriggerd om onze comfortzone te verlaten. Maar willen we dit wel? Maar al te vaak weigeren we de lokroep. Dan overtuigen we onszelf met rationele argumenten dat we deze beker maar liever voorbij laten gaan. Je oude wereld blijft intact, de kans op persoonlijke groei laat je liggen tot zich een nieuwe oproep voordoet.

Met de staart tussen de poten…
Af en toe gaan we het avontuur WEL aan en betreden een nieuwe wereld. Hier is alles nieuw, anders en vaak beangstigend, onbekend terrein. Welke wetten gelden hier? Wie zijn je bondgenoten, wie je vijanden? Heb je de juiste kennis, inzichten, vaardigheden om te overleven? Als je ‘onzekerheidsmeter’ teveel oploopt of wanneer de herinnering aan eerder gestrande avonturen zich te stevig doet voelen, keer je het liefst met rasse schreden terug naar de oude, veilige wereld. Deze wereld is immers bekend en comfortabel. Hoewel…

Wie eenmaal een nieuwe reis is gestart en daarvan terugkeert, zal merken dat er in zíjn of haar oude wereld iets is veranderd. Het oogt hetzelfde en toch ook niet. Het is kleiner geworden, minder gezellig, een beetje benauwend wellicht. Wat je ruikt is de geur van stilstaand water. Soms is het ook goed, dan ben je er nog niet klaar voor. Maar uiteindelijk zul je in beweging moeten komen en de kans op persoonlijke groei omhelzen, voordat het te laat is…

Als overwinnaar uit de strijd…
Wie zich kan handhaven in de nieuwe wereld en alle obstakels weet te overwinnen, keert als held terug uit de strijd. Je oude wereld is nog altijd herkenbaar, maar ook nu is er iets veranderd. Jij bent veranderd en dat komt ten goede aan je omgeving.  Je persoonlijke groei heeft jezelf en anderen nieuwe mogelijkheden gegeven die er voorheen niet waren. De balans in jouw wereld is hersteld en je bent klaar voor de volgende uitdaging.

De Reis van de Held kun je toepassen op je persoonlijke ontwikkeling, maar ook op de ontwikkeling van groepen, teams of bedrijven. Zie hiervoor ook een eerdere blog die ik hierover schreef.

Reageer

“The real treasure from traveling is not the souvenirs, but lasting inner change and learning.”
― Christopher Vogler